Onder en over

Over de kunstenaars

Eleye Boerenkamps

Eleye Boerenkamps werkt al een aantal jaren aan scheldwoordenborden. Ze toonde ze voor het eerst tijdens een tentoonstelling bij De Ateliers in 2020. Deze scheldwoorden, afkomstig uit herinneringen aan de taal van haar vader, werden toen in Amsterdam getoond; 155 kilometer van de plek waar ze geklonken hebben. Door ze nu in Helmond te tonen, komen scheldwoorden die met name herkenbaar zijn in (Zuid-Oost) Brabant weer thuis. Voor de etymologie van de scheldwoordenborden maakte ze een aparte flyer, te vinden op de balie. 

Noortje de Brouwer

Noortje de Brouwer onderzoekt wat zichtbaar wordt wanneer je lang genoeg graaft. In de grond, in planten, in archieven en gemeenschappen: ze gaat het gesprek aan met een plek, betrekt wie er is en experimenteert met wat er groeit, totdat iets tevoorschijn komt dat aan de oppervlakte verborgen bleef. Ze dook in de huid van de aardappel, van het poten van 146 soorten, een onderzoek naar de aardappel in 1885 tot het bezoeken van boeren, wetenschappers, veredelaars en andere aardappelliefhebbers. De vormen, kleurtonen, texturen op de hier getoonde doeken zijn gevormd door aardappelzetmeel. Noortje beïnvloedde de gedragingen van het zetmeel door mengels versneld te laten drogen, warme te gebruiken of juist nat te houden. 

Ian Skirvin

Ian Skirvin zijn praktijk richt zich op het vinden en assembleren van materialen, waarbij verwering, de schoonheid van verval en het onthullen van het verborgene centraal staan. Hij is gefascineerd door de manier waarop dingen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en hoe we gezamenlijk het heden met het verleden verbinden in een eeuwig ‘nu’. Na een residentie in Japan maakte Ian deze 6 meter hoge installatie, waarvan hij ieder onderdeel zorgvuldig uitzocht of zelf maakte. Met als resultaat een zowel herkenbare als vervreemdende mast, die zo uit een stedelijk landschap uit het verleden of de toekomst lijkt te zijn geplukt.

Tosja van Lieshout

Tosja van Lieshout ziet het landschap als onderzoeksruimte voor haar innerlijke wereld, met al zijn de onverklaarbare bewegingen van verlangen, schaamte en ambivalentie. De natuur is van niemand, leeft volgens eigens regels en vraagt geen verantwoording, ze bestaat gewoon. Die onafhankelijkheid maakt haar tot een vrij terrein. Tosja schildert totdat het beeld onverklaarbaar maar herkenbaar wordt. Residenties in Japan en Frankrijk brachten haar recentelijk op een nieuw spoor, waarin het beeldvlak wordt opgedeeld in fragmenten. Tijdens Onder en Over toont Tosja haar grootste werk tot nu toe.

Roman Nieuweboer

Een lange, klassieke houten tafel rust op een metalen constructie. Er steekt een harnas uit omhoog, waarin Roman plaatsneemt tijdens een performance. Een contragewicht laat hem gewichtloos rond de constructie bewegen; hij zwaait, draait en duikt over en onder de lange tafel, rakelings langs het publiek. Het werk zoekt de grens op tussen performancekunst en acrobatiek of circus Zonder Romans aanwezigheid blijft een intrigerend object achter, dat de kijker laat gissen naar zijn functie.

Pjotr van Leeuwen

Het toevallige in elkaar schuiven van de dingen intrigeert Pjotr van Leeuwen. Pareltjes die uit de onhandigheid van het bestaan voortkomen: misinterpretaties, mismatches, versprekingen en samenklonteringen, die alleen maar bestaan omdat ze elkaar toevallig tegenkomen en met elkaar botsen. Soms stapelen een aantal dingen zich op en klopt die samenstelling. Zijn werk is een constant materiaalonderzoek, waarbij Pjotr verf met alledaagse objecten en andere materialen combineert tot assemblages op schilderdoek. Hij voegt elementen toe of haalt ze juist weg, totdat het geheel voor hem klopt. Het schrijven van teksten is eveneens onderdeel van zijn praktijk; laat dus ook de titels van zijn werken op je inwerken.

Lotte Pet

In de serie A New Horizon onderzoekt Lotte Pet hoe technologie controle uitoefent op menselijke embryo's. Om ons voortbestaan in een steeds turbulentere en veranderlijke wereld veilig te stellen, wordt gezocht naar manieren om de menselijke genetische samenstelling te verbeteren, aan te passen en opnieuw te ontwerpen. Voorbeelden zijn: in-vitrofertilisatie, polygenetische embryoscreening en klembaanmodificatie. Door deze grensverleggende wetenschappelijke experimenten niet te beschouwen als onvermijdelijke nieuwe waarheden, maar als kaders voor de verbeelding, vertaalt Lotte deze verborgen verhalen in verf. Zo reageert ze met Qfwfq's kin en Marsman op onderzoek naar een hybride mens-beerdier en de vraag of deze soort zich op Mars zou kunnen vestigen. Love potion verbeeldt de mogelijkheid om bij het invriezen van embryo's de beste genetische samenstelling te selecteren voor implantatie.  

Len Creutzburg

Het lichaam als een programmeerbaar systeem: een machine gedreven door impulsen, triggers en opgeslagen conditioneringen. Len Creutzburg onderzoekt hoe onzichtbare processen zich binnen en buiten het lichaam manifesteren en vertaalt deze naar interactieve sculpturen en installaties. Technologie - zoals sensoren, vloeistofsystemen en geluid - vormt een integraal onderdeel van het werk. De sculpturen reageren nerveus op menselijke aanwezigheid. De teksten die steeds weerklinken, zetten de kijker aan tot innerlijke hercodering: een vorm van heling om trauma's of patronen ruimte te geven of te doorbreken.

Wouter van der Giessen

Niets zo veranderlijk als de tijd. Iets wat we wereldwijd aangenomen hebben, maar toch door iedereen anders wordt ervaren. De één lukt het nooit om op tijd te komen, de ander stippelt zijn hele leven uit. Tijd is zo universeel en toch zo persoonlijk. Wouter van der Giessen is zo'n stippelaar. Het geeft hem structuur en vrijheid om van de gebaande paden af te wijken. De borduurwerken komen voort uit een onderzoek naar tijd, dat hij al tekenend uitvoert. Wouter stelt zich vragen als: Hoe ga ik als dertiger om met mijn tijd? Hoe verwerken we de tijd? Hoe werkt de tijd op persoonlijk niveau?

Renée van Oploo

Met Pan Colon(s) zoekt Renée van Oploo naar een persoonlijke, experimentele reflectie op een specifiek deel van het lichaam: de dikke darm. Dit orgaan vormt de laatste fase waarin alles wat het lichaam heeft opgenomen, als afval het lichaam verlaat. De dikke darm is een orgaan dat we voelen; hij kan verkrampen, borrelen, zich onvoorspelbaar gedragen of ziek worden. De buik is ook de plek waar emoties ontstaan en intuïtieve beslissingen voelbaar worden. In Sleep / Guts / Hygiene / Speech raakt steeds iets uit zijn gewone verhouding. Een bed opent zich naar een bodemloze ruimte. Een darm raakt in de knoop tussen andere organen. Een stofzuigerslang vormt een eindeloze krul waarin de poging tot orde zich blijft herhalen. Een larynx raakt langzaam overgroeid terwijl een stem zich een weg naar buiten probeert te banen. Het zijn kantelpunten binnen processen die essentieel zijn voor hoe we leven. De werken bewegen rond het moment waarop iets vertrouwds zijn vanzelfsprekendheid begint te verliezen.

Laura Bouwman

Haar broer reed zijn auto tegen een boom tijdens een hellingrace in Limburg. Ondanks weerstand van omwonenden kan de race blijven bestaan, omdat de opbrengst naar de kerk gaat. Laura Bouwman - die zelf ook aan autoracen doet - bewaarde de bumper als overblijfsel van de botsing en gaf hem opnieuw vorm in polyesterhars, glasvezel en glas: materialen die brandbaar, scherp en breekbaar zijn. Toch heeft het werk een bijna delicate uitstraling. De bumper, oorspronkelijk bedoeld om schade op te vangen en bescherming te bieden, wordt zelf een kwetsbaar object. Die tegenstelling roept bij Laura associaties op met de religieuze omgeving op waarin ze opgroeide. Geloof kan houvast, schoonheid en bescherming bieden, maar binnen zulke systemen kunnen ook overtuigingen ontstaan die schadelijk zijn. De bumpers dragen die tegenstrijdigheden in zich: schade en bescherming, schuld en weerstand. Het werk roept vragen op over hoe je je verhoudt tot een systeem dat je zowel vormt, beschermt als beschadigt, en hoe je daarbinnen een eigen ruggengraat ontwikkelt.

Fabrice Souvereyns

Fabrice Souvereyns tekent op een stoel onder tl-verlichting. Blok papier op schoot, een 2H-potlood - altijd van hetzelfde merk - in de hand en een mes en gum binnen handbereik. Het zijn de enige materialen die hij gebruikt. Het resultaat zijn tekeningen, die volledig bestaan uit arceringen in grijstinten, en dieperliggende sporen, op plekken waar het potlood is weggegumd. Sporadische accenten in rood komen voort uit het omhulsel van zijn potlood, dat hij afwrijft op het papier. Ondanks de confrontatie met het maagdelijk witte vel papier hoeft hij zich niet af te vragen waar te beginnen: dat doet hij altijd vanuit de linkeronderhoek. Al tekenend vult zich het blad. Soms stopt hij bij een overvol beeld, soms komt de gum eraan te pas om het beeld te voltooien. Van een afstand oogt het papier dan wit; van dichtbij openbaren zich sporen van iets waarnaar slechts te gissen valt. Ondanks de strikte regels waarbinnen Fabrice werkt, openbaart zich in zijn tekeningen een zekere magie. Symbolen lijken vaag vertrouwd, afkomstig uit oude culturen of andere werelden.

Lisa de Koning

Als kind maakte Lisa de Koning met haar ouders tenten door twee stoelen tegen elkaar aan te schuiven en daar dekens overheen te leggen. Deze jeugdherinnering vormde het startpunt van Can we pause it here? De tent wordt een plek waar herinneringen, zachtheid en kwetsbaarheid samenkomen. Door fysiek de kleine ruimte in te kruipen, vergeet je even je volwassen-zijn. Het werk onderzoekt het verlangen om bepaalde momenten vast te houden; momenten waarop alles even stil lijkt te staan en het voelt alsof je lééft. De installatie nodigt je uit om in deze herinneringen te blijven hangen en stil te staan bij het verlangen naar een tijd waarin alles rustiger voelde, er minder hoefde en simpelweg aanwezig zijn genoeg was.

S.R. Niekoop

S.R. Niekoop begon aan het jump!-traject vanuit een verlangen om terug te keren naar haar thuisbasis in Brabant, op zoek naar een gevoel van verbondenheid. In haar recente werk kreeg dat verlangen een diepere betekenis: aan de hand van rituelen onderzoekt S.R. haar identiteit en roots. Ze verdiepte zich in winti, een Surinaams-creoolse religie waar ze als kind glimpen van opving. Een belangrijke kern is het meedragen van voorouders als voortdurende aanwezigheid. Via rituelen kunnen voorouders worden opgeroepen voor begeleiding, bescherming en richting. In Nederlandse rituelen ervoer ze een andere vorm van saamhorigheid, verbonden aan spel, lichamelijkheid en gedragingen. De zoektocht legde een gemis bloot; het besef de ‘spelregels’ niet aangeleerd te hebben gekregen. Door verschillende vormen van vieren naast elkaar te plaatsen en als één cultuur te ervaren, geeft S.R. een andere betekenis aan het ‘terugkeren naar de thuisbasis’.

Raquel Vermunt

Twee lichtbakken, gemaakt van onderdelen uit haar eigen huis. De twee dakramen zorgen bij Raquel Vermunt thuis voor strepen van licht en de mooiste schaduwspellen op haar inmiddels vaal geworden groene tapijt. Vergezichten van ondergaande zonnen en groeiende gewassen. Harde wind en dikke regendruppels, die langzaam langs het glas naar beneden zakken. De dakramen laten in deze context niet langer het buitenlicht naar binnen, maar tonen de beelden aan de buitenwereld.